زندگی با قرآن

فَبَشِرعبادِ الذَّین یَستَمِعُون القَولَ فَیَتَّبعونَ اَحسَنَهُ

پس بندگان مرا بشارت ده. همان کسانی که سخنان را می شنوند و از نیکوترین آنها پیروی می کنند.     (الزمر/17)

نکته ها

ـ این دو آیه که به صورت یک شعاراسلامی درآمده آزاداندیشی مسلمانان و انتخابگری آنها را در مسائل مختلف بخوبی نشان
می دهد یعنی هیچ گونه محدودیتی در فکر و اندیشه آنان وجود ندارد، حق جویان هرجا آن را بیابند از آن استقبال می کنند علاوه براین از میان خوب و خوبتر دومی را برمی گزینند به عبارت دیگر خواهان بهترین و برترینند. (1)

ـ در حالیکه بسیاری از مذاهب پیروان خود را از مطالعه و بررسی سخن دیگران نهی می کنند اما اسلام بشارت را به کسانی می دهد که اهل تحقیق اند و چشم و گوش بسته هرسخنی را نمی پذیرند.(2)

ـ علی (ع) در نهج البلاغه می فرماید:

الحکمه ضالّه المومن فَخذالحکمه و لومن اهل النفاق

گفتار حکمت آمیز گمشده مومن است، پس حکمت را بگیر هرچند از اهل نفاق صادر شده باشد. (3)

پیام ها

-اسلام از طرح شدن سخنان دیگران دلهره ای ندارد (یستمعون القول)

-عقل حجت باطنی است و تقلید کورکورانه ممنوع! (... فیتبعون احسنه)

-انسان باید تحمل شنیدن سخنان دیگران را داشته باشد و دارای سعه صدر باشد (یستمعون القول ....)

-انتخاب احسن موردنظر قرآن است.

-برکات انتخاب احسن نامحدود است (کلمه بَشّر مطلق است تا شامل انواع بشارت شود)

-کسانی حق شنیدن هر سخنی رادارند که از نظر علمی و منطقی قدرت تشخیص احسن را داشته باشند.

-سخنی که حسن و خوبی ندارد شایسته استماع و شنیدن نیست.

-به خوب بودن قانع نباشیم بهتربودن را دنبال کنیم. (4)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع و مآخذ:

(1)    تفسیر نمونه ج 19 ص 412

(2)    تفسیر نمونه ص 416

(3)    نهج البلاغه حکمت 80

(4)    تفسیرنور ج 10 ص 156

الشیطانُ یَعُدِکُم الفَقرَ و یَامُرُکم بالفُحشاء (بقره/268)

شیطان، شما را وعده فقر و تنگدستی می دهد و به فحشا (زشتیها) امر می کند.

پس ابلیس بی پایه وبی اساس       شما را دراندازد اندرهــراس

بترساند از فقرتــان اهرمــن           نشاید نیوشیدین از او سخن

نکته ها

ـ خداوند در این آیه انسان را آگاه می کند که خودداری از انفاق به خاطر ترس از تهیدستی فکری غلط و از وسوسه های شیطانی است.

ـ  اصولاً هر نوع فکر منفی و بازدارنده از خیر، سرچشمه اش انحراف از فطرت سلیم و تسلیم در برابر وسوسه های شیطانی است و برعکس هرگونه فکر مثبت و سازنده سرچشمه اش الهامات الهی و فطرت پاک خدادادی است. (1)

ـ به هنگام انفاق شیطان به سراغ انسان می آید و القاء می کند که اگر امروز انفاق کنی خودت فقیر خواهی شد، بهتر است اموالت را ذخیره کنی تا به هنگام پیری و بیماری و... خرج کنی، اینها القائات و وعده های شیطانی است. (2)   

ـ پیامبراکرم (ص) فرموده اند:

شیطان و فرشته با آدمیزاد تماس دارند، شیطان در تماس خود وعده شر و تکذیب حق می دهد و فرشته وعده خیر وتصدیق حق می دهد، انسان باید این دو حال را تشخیص دهد در اولی به خدا پناه ببرد و در دومی حمد خدا را بجا آورد. (3) 

پیام ها

- میان فقر وفحشاء رابطه است بسیاری از گناهان بخاطر ترس از فقراست.

- بخل عده ای فقرا را به فساد و فحشا می کشاند.

- شیطان انسان را از انفاق اموال خوب باز می دارد.

- اطرافیانی که انسان را از انفاق باز می دارند و از آینده
می ترسانند و نسبت به گناهان تشویق می کنند شیطانند. (4)

دوبرداشت :

1. شیطان برای به فحشاء کشاندن انسان برای او توجیه می تراشد.
2. انسان فقیر به پشتوانه ایمان قوی تری نیازمند است.

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع و مآخذ:

(1)    تفسیر نمونه ج 2 ص 250

(2)    تفسیر نور ج 1 ص431

(3)    تفسیرالمیزان ج 2 ص 563

(4)    تفسیرنور ج 1 ص 432

هَل یَستَوِی الذین یَعلَمون والذین لا یعلمون (زمر/9)

آیا کسانی که می دانند با کسانی که نمی دانند یکسانند؟

بگوکی مساوی بود در نظر        دنی مرد با اهل علم و هنر

پیام و نکته ها

ـ مهمترین دعوت انبیاء به سوی علم ودانش بوده است و در آیات قرآن به کرّار با موضوعات مختلف اهمیت علم گوشزد شده است.(1)

ـ در قرآن کریم می خوانیم:

شهدالله انه لا اله الا هو و الملائکه و اولوالعلم

( بعدازخدا وفرشتگان، علماء ودانشمندان، بریکتایی خداوند گواهی می دهند)

ـ در اهمیت علم دراسلام همین بس که اسلام با فرمان اقراء شروع می شود.

ـ معجزه پیامبراسلام(ص) کتاب می باشد نام این کتاب قرآن است یعنی خواندنی یا کتابی که باید آن را خواند.

ـ براساس فرمایشات پیامبر (ص) علم آموزی در ردیف، نماز، روزه، زکات، حج و جهاد و... از جمله فرائض تعیین شده است.

طَلَبُ العِلمِ فَریضَه عَلی کُل مُسلِم

ـ شرط زمان از علم آموزی برداشته شده است.

اطَلَبُ العِلم من المهدِ الی اللحد

به گفتار پیغمبرراستگوی            زگهواره تا گور دانش بجوی

ـ شرط مکان برای تحصیل علم وجود ندارد.

اُطلبو العِلم ولوبالصین

ـ استادمطهری نقل می کند وقتی یک آلمانی از زبان آقای سیدهبه الدین شهرستانی می شنودکه پیامبراسلام (ص) چنین نظراتی در بحث علم دارد می گوید:

شما اینگونه نظراتی داشته اید واین قدر بیسواد بین شما وجود دارد؟ (2)

ـ با تأمل در این آیه شریفه به دست می آید که :

یکی از روش های تربیت مقایسه خوبی ها و بدی ها و خوبان و بدان است.  

( آیا آنان که می دانند با آنان که نمی دانند برابرند؟!)(3)

در آیه شریفه علم داشتن ونداشتن هر دو مطلق آمده و نفرموده کدام علم؟ اما برحسب مورد آیه، مراد از آن علم به خداست، چرا که علم به خدا، آدمی را به کمال می رساند و حقیقتا مفید است. (4)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع و مآخذ:

(1)    تفسیر نمونه ج 19 ص 396

(2)    کتاب رهبری نسل جوان، استاد مطهری ص 35

(3)    تفسیرنور ج 10 ص 150

(4)      تفسیرالمیزان ج 17 ص 387

(( خُذالعَفوَ وَامُر بالعُرفِ وَ اَعرِض عَنِ الجاهلین )) (اعراف/199)

با آنها مدارا کن و عذرشان را بپذیر و به نیکیها دعوت نما و از جاهلان روی بگردان.

توای مصطفی راه بخشش بگیر         بکن امربرکار نیک ای بصیر

ازآن جاهلان روی خودرا بتاب           مینداز بیهوده خود را به تاب

پیام و نکته ها

ـ امام صادق(ع) فرموده اند: در قرآن آیه ای جامع تر از این آیه در مکارم اخلاق نیست.(1)

ـ وقتی این آیه نازل شد پیامبر(ص) از جبرئیل توضیح خواست و او چنین پیام آورد:

از کسی که به تو ظلم کرده درگذر، به کسی که تو را محروم کرده عطا کن و با کسی که با تو قطع رابطه کرده است ارتباط برقرارکن (2) . البته شکی نیست که عفو در مسائل شخصی است نه در حق الناس و بیت المال.

ـ این آیه با تمام سادگی و فشردگی ، همه ی اصول اخلاقی را در بردارد. هم اخلاق فردی . (عفو) هم اخلاق اجتماعی و (امر بالعرف)، هم با دوست (عفو)، هم با دشمن (اَعرض)، هم زبانی (وأمر)، هم عملی (اَعرض)، هم مثبت (خُذ)، هم منفی (اَعرض). (3)

ـ عفو به سه معنی آمده است :

گذشت ، آسان گیری، حد وسط و میانه و در اینجا به هر سه معنی درست است یعنی که رهبر و مبلغ باید این خصوصیات را داشته باشد و و گرنه از اطراف او پراکنده می شوند. (4)

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع و مآخذ:

(1)        تفسیر فرقان به نقل از نور ، ج 4 ص 254

(2)        تفسیر مجمع البیان / بحار ج 75 ص 114

(3)        تفسیرنمونه ج 4 ص 254

(4)        تفسیرنمونه ج 7 ص 62