ولا تهنوا ولا تحزنوا و انتم الاعلوان ان کنتم مومنین
آل عمران/139
و سست نشوید و غمگین نگردید و شما برترید اگر ایمان داشته باشید.
الا مسلمین هیچگه بعد از این نوررزیدسستی درآیین دین
گز از دست دادید مال جهان مباداکه باشید غمگین از آن
بمانید خـــود برترین امــم درایمان چو گردید ثابت قدم
پیام ها و نکته ها:
ـ بعد ازجنگ احد که به خاطر صلح وعدم اطاعت از فرماندهی بر قوای اسلام شکست وارد شد، مسلمانان روحیه خودرا از دست دادند این آیه نازل شد که مبادا با شکست خودرا ببازید بلکه با ایمان خود را تقویت کنید که برتری با شماست .(1)
ـ لاتهنوا از ماده وهن گرفته شده و به معنی هرنوع سستی است، خواه در جسم وتن باشد و یا در اراده و ایمان.
ـ دراین آیه هشدار داده می شود که مبادا از یک شکست غمگین شوید ومأیوس ! زیرا که میتوان از شکست ها درس گرفت، نقاط ضعفی را که باعث شکست شده پیدا کرد وبا برطرف کردن آن پیروزی کسب کرد.
ـ در این آیه تاکید می کند اگر درمسیر ایمان ثابت بمانید پیروزی نهائی از آن شما است (2)
ـ ایمانی موجب پیروزی می شود که توام باصبر وتقوا باشد چون تقوا وصبر ملاک هر فتح وپیروزی است (3 )
ـ درجهان بینی مادی عامل پیروزی مادیات است ولی دربینش الهی عامل پیروزی ایمان است (4 )
نقش ایمان:
تا عصـــای لاالــه داری بــدست هر طلسم خوف را خواهی شکست
هر که باشد حق چوجان اندرتنش خم نگــردد پیــش باطــل گردنش
خـــوف رادرسینــه اوراه نیســت خاطـــرش مرعوب غیرالله نیست (5)
منابع و مآخذ:
(1) تفسیر نور ، ج 2 ص 161
(2) تفسیر نمونه ، ج 3 ، ص 107
(3) تفسیرالمیزان ج ، 4 ص 47
(4) تفسیر نور ج 2 ص 162
(5) دیوان اقبال لاهوری
ولله العّزه ولرسوله وللمومنین (منافقین/8)
عزت مخصوص خدا و رسول او و مومنان است.
نــدانند گویا که هر اقتدار بــــــود در کف قــدرت کردگار
بود خاص پیغمبرومومنین که گشتند مومن به اسلام ودین
نکته ها و پیام ها :
ـ این آیه در پی آن نازل شد که رئیس گروه منافقان مدینه وقتی بین یکی از انصار ومهاجر برسربرداشتن آب از چاه اختلاف می افتاد، تهدید کرد وقتی به شهر برگردیم آنان که عزیزند (خودشان) آنان را کــه ذلیل اند. یعنی مهاجـــرین رابیرون می کنند !
ـ گرچه در فارسی واژه عزت به معنی احترام وآبرو یا ارزشمند بودن است اما در لغت عرب عزت به معنی قدرت شکست ناپذیر است خداوند متعال دراین آیه وآیه 10 سوره فــاطر می فرماید، عزت از آن خدا است واولیاء وپیروان دین نیز پرتوی از عزت اورا دارند . (1)
ـ در روایات اسلامی روی این مسأله تاکید شده است که مومن نباید وسایل ذلت خود را فراهم سازد، خدا خواسته او عزیز باشد او هم برای حفظ این عزت باید بکوشد!
ـ امام صادق (ع) در تفسیر این آیه می فرماید ؟
مومن عزیز است واز کوه محکم تر! چراکه کوه را باکلنگ ممکن است سوراخ کرد ( قطعه قطعه کرد ) ولی چیزی از دین مومن هرگز کنده نمی شود.
ـ در حدیث دیگری داریم امام صادق (ع) فرمود ! مومن نباید خودرا ذلیل کند سئوال شد چگونه خودرا ذلیل می کند ؟ !(2)
فرمود : به سراغ کاری می رود که از او ساخته نیست .
ـ حقیقت عزت چیست ؟
قدرتی است که در دل انسان ظاهر می شود واو را از تسلیم شدن در برابر زر و زور وتزویر باز می دارد (طمع، تهدید، تلبیس)
این قدرت از ایمان به خدا وارتباط بامنبع اصلی عزت سرچشمه می گیرد ومیوه این قدرت ایمانی عمل صالح است. بنابراین عملاً عزت از اعمالی سرچشمه می گیرد که: دارای ریشه صحیح و برنامه و روش حساب شده باشد.(3)
ـ یک مثال زیبا :
ساحران در ابتدای مبارزه با حضرت موسی گفتند !
به عزت فرعون ما پیروزیم: قالوا بعزه فرعون لنحن الغالبون (شعراء/44)
اما پس از دیدن عصای موسی وعزت حقیقی برگشتند ایمان آوردند وآنقدر محکم که از تهدید فرعون نترسیدند !
چون به عزت حقیقی رسیده بودند و سرانجام شهید شدند(4)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع و مآخذ:
(1) تفسیر نمونه ج 24 ص 167
(2) اصول کافی طبق نقل تفسیر نور الثقلین ج ص 336
(3) تفسیر نمونه ج 18 ص 197
(4) تفسیر المیزان ج 19 575
وامر اهلک بالصّلوه واصطبرعلیها ( طه / 132)
خانوادۀ خود را به نماز فرمان ده و بر انجام آن شکیبا باش.
بر اهل سرایت به ذکر و نیاز بکن امر ، سازنده برپا نماز
دراین کار همواره باشی صبور که الطاف یا بی زرب غفور
نکته ها
ـ در روایات متعددی آمده است که پس از نزول این آیه پیامبر (ص) تا چندین ماه درب خانه ی حضرت علی وفاطمه (ع) را می زدند ودر آستانه در می فرمودند « الصلوه» آنگاه بـه قـرائت آیه تطهیرمی پرداخت (1)
ـ هرگاه وضع زندگی رسول خدا (ص) تنگ می شداین آیه را تلاوت می فرمود آنگاه به افراد خانه دستور می دادند تا نماز بخوانند(2)
ـ امام باقر (ع) فرمود،ما به فرزندانمان دستور می دهیم که از سن پنج سالگی نماز بخوانندوشما فرزندان خودرا از هفت سالگی به نماز خواندن تمرین دهید (3)
ـ دعای حضرت ابراهیم :
رب اجعلنی مقیم الصلوه ومن ذریتی
پروردگارا مرا برپا کننده نماز قرارده واز فرزندانم (4)
ـ پیامبر(ص) فرمود: خداوند رحمت کند مرد یازنی راکه نماز شب بخواند و همسرش را نیز بیدارکند (5)
پیام ها
ـ انسان نسبت به سرنوشت فکری ودینی خانواده خود مسئول است وتنها رعایت امور مادی آنان کافی نیست .
ـ اولین مرحله تربیت ، کانون خانواده است « وامراهلک»
ـ فرمان به نماز از میان سایر واجبات رمز بیمه شدن اعضای خانواده است « وامر اهلک بالصلواه »
ـ موضوع نماز درخانواده دارای اهمیت خاصی است باید والدین برآن اصرارکنند « واصطبرعلیها »
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) تفسیر المیزان ج 14 ص 365
(2) تفسیر نور به نقل از تفاسیر تبید فخررازی .در المنثورو مجمع البیان
(3) وسائل الشیعه ج 4 ص 12
(4) سوره ابراهیم آیه 40
(5) کنزالعمال ج 7 ص785
ـ تبلیغ و دعوت (دراهمیت آن همین بس که گفته اند : حکومت در دست کسی است که رادیو وتلویزیون ودستگاه تبلیغی در اختیار داشته باشد )
ـ علنی برگزار کردن مراسم
ـ آراستگی وجذابیت های ظاهری
ـ گروهی ودسته جمعی برگزار کردن
ـ زمینه سازی وآماده سازی
ـ سهل گیری وسرعت
ـ استفاده از لذات کامی
ـ فراهم نمودن ارضای سایر خواسته ها مثل محبت ،...
ـ استفاده از هنر
ـ آگاهی دادن
ـ تقویت روح عبادات مثل فلسفه وضو،حضور قلب درنماز
اخطارها
پرهیز از اعمال قدرت و زور
پرهیز از خشکی وبی روح بودن نماز
پرهیز ازخسته کردن کودک ونوجوان
پرهیز از سستی وکاهل نمازی
پرهیز از ترساندن از عذاب تاقبل از 8سالگی
يا ايها الذين آمنوا قوا انفسكم و اهليكم ناراَ و قودها الناسُ وَالحجاره (تحریم /6) ای کسانی که ایمان آورده اید، خود و خانواده خویش را ازآتشی که هیزم آن انسان ها و سنگهاست نگهدارید. بداريد از آتش داغ دور مـبادا بيـــابيد آنجـــا حضور نكته ها و پیام ها ـ در حقيقت اجتماع بزرگ از واحدهاي كوچكي تشكيل شده كه خانواده نام دارد اگر اين واحدهاي كوچك اصلاح شودجامعه اصلاح مي شودو اين مسئوليت بزرگ بردوش پدران و مادران است. ـ براي خنثي كردن امواج كوبنده فساد كه در عصر مابسياراست (در واقع خاموش كردن آتش فتنه وفساد ) بايد برنامه ريزي اساسي و دقيقي داشته باشند. ـ آتش هاي قيامت و آتش هاي دنيا از درون سرچشمه مي گيرد وهركس موظف است خانواده خود را از آتش ها حفظ كند. ـ وقتي آيه فوق نازل شد , يكي از ياران پيامبر «ص» پرسيد : چگونه خانواده خود را از آتش دوزخ حفظ كنيم؟ فرمود : آنهارا امر به معروف و نهي از منكر كنيد. و حضرت فرمود: * كلكم راع و كلكم مسئول عن رعيته * « همه شما نگهبانيد و همه شمامسئوليد » ـ علي «ع» در تفسير اين آيه فرموده اند: منظور اين است كه خود وخانواده خويش را نيكي بياموزيد و آنهارا ادب كنيد. ـ حق خانواده فقط تامين نان ومسكن آنان نيست بلكه مهمتر از آن تغذيه روح و جان آنها و به كارگرفتن اصول تعليم وتربيت صحيح است «1» ـ كلمه « قوا » از وقايت گرفته شده به معني حفظ كردن چيزي از هر خطري كه به آن صدمه بزند وبرايش مضر باشد«2» ـ وقود به معني آتشگيری. يعني ماده قابل اشتعال مانند هيزم است . ـ بعضي مفسران « حجاره » را به بتهاي سنگي تفسير كرده اند. برداشت ها: ـ آيه خطاب به مومنين است چرا كه لازمه عمل به آيه ايمان به بهشت و جهنم است ـ دستور به نگهداري داده شده كه به معني پيش گيري و جلوگيري از خطر است . ـ از اينكه خداوند مي فرمايد: نگهداريد مي فهميم كه اختيار و تصميم با مااست . ـ هركار اصلاحي را بايد اول از خود شروع كرد« انفسكم و اهليكم» ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ منابع و مآخذ: 1» تفسير نمونه ج 24 ص 286 2» تفسير الميزان ج 19 ص 672 ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ حكمتي از گلستان سعدي ده آدمي برسفره اي بخورند و دوسگ بر مرداري باهم به سر نبرد، حريص با جهاني گرسنه است و قانع به ناني سير. پدر چون دور عمرش منقضي گشت مرايك نصيحت كرد وبگذشت كه شهوت آتش است از وي بپرهيز بخود بر آتش دوزخ مكن تيز از آن آتش نداري طاقت سوز به صبر آبي برين آتش زن امروز